IconLeestijd: 8 minuten IconStefanie Couwenberg

Steven en Marieke, in de functie van wethouder en bestuurslid van de VZHG hebben jullie het aandachtsgebied jeugd in portefeuille.
Wat is de meerwaarde om in Zuid-Holland als gemeenten de kennis van jeugd(hulp) te delen?

Marieke: Als wethouder in Pijnacker-Nootdorp wil ik de gemeente graag mooier maken, met de behoefte van inwoners centraal. Ik denk dat álle bestuurders in Zuid-Holland hun inwoners zorg en aandacht willen geven. Binnen de mogelijkheden die er zijn. En soms erbuiten. Als we kinderen en ouders de hulp en aandacht willen geven die ze nodig hebben, moeten we meer samenwerken en anders leren kijken. Anders blijven we vastzitten in oude patronen.
Steven: Ik ben het eens met Marieke. Meer kinderen naar de jeugdhulp leiden is niet altijd de oplossing. We moeten kijken hoe we dit om kunnen draaien en bespreken hoe we ondersteuning kunnen bieden buiten jeugdhulp om. Dat doen we onder andere in de VZHG- inspiratiebijeenkomsten, met hulp van experts en relevante voorbeelden. En het werkt.

“We kunnen ons afvragen of hulpvragen altijd zorgvragen zijn”

Is dan het streven om samen met minder middelen meer resultaat te bereiken?

Steven: Niet helemaal. We moeten als gemeenten kijken naar meer passende oplossingen en elkaar daarin stimuleren. Dat kunnen dus ook oplossingen buiten de jeugdhulp om zijn.
Marieke: En daarbij van elkaar leren. Als tijd en geld schaars is, is het zonde om als gemeenten te veel tijd te steken in dezelfde dingen. De VZHG helpt gemeenten in Zuid-Holland om elkaars behoeften te kennen en kennis te benutten.
Tussen 2015 en 2023 zijn de uitgaven voor jeugd in Nederland met 50% gestegen. Dat is onhoudbaar. En gemiddeld vraagt één op de zeven/acht kinderen om jeugdhulp. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering. Dat is onze wettelijke taak.
Steven: We kunnen ons daarbij wel vaker afvragen of hulpvragen ook altijd zorgvragen zijn.
Veel kinderen komen na een echtscheiding bij jeugdhulp, terwijl de oorzaak van het probleem niet bij de kinderen ligt.
Marieke: Veel gemeenten worstelen met de vraag: is de zorg die we geven helpend (genoeg) en hoe zorgen we ervoor dat we een houdbaar stelsel krijgen in de toekomst? Daarbij zou ik persoonlijk graag willen dat jeugdhulp voor de meest kwetsbaren voor wie die zorg bedoeld is toegankelijk blijft, of beter gezegd: toegankelijk wordt. In de regio zijn er voor bepaalde vormen van jeugdhulp wachtlijsten.
En dat vraagt, zoals Steven aangeeft, inderdaad om meer oplossingsgericht denken, waarbij niet het geld maar vooral de inhoud en het effect leidend is voor de wijze waarop je jeugdhulp inricht.
Dat is niet makkelijk. Want wat is dan het meest helpend en passend? Het is waardevol om daar samen in Zuid-Holland met elkaar het gesprek over te voeren.

“We hoeven niemand te overtuigen van de urgentie van goede ondersteuning van onze kinderen en jongeren. Het gaat om de vraag: hoe kan het anders?”

Steven: Samen werken aan oplossingen is nodig. Waar bijvoorbeeld bij ‘de ruimtelijke puzzel’ bij de VZHG de lobby richting Den Haag een belangrijk onderwerp is, zit het bij het aandachtsgebied jeugd zoals Marieke aangeeft écht meer op inhoud, het kennisdelen en het met elkaar beter en effectiever vormgeven van jeugdhulp.
Marieke: We hoeven niemand te overtuigen van de urgentie van goede ondersteuning van onze kinderen en jongeren. Het gaat daar zoals gezegd veel meer om de vraag: hoe kan het anders?

Kun je een voorbeeld geven van het zoeken naar andere of meer passende oplossingen?

Steven: Het product dat in onze gemeente via het basisonderwijs het meest wordt afgenomen is de specialistische GGZ (SGGZ). Daarbij gelden criteria als: een hoog risico, een ernstig ziektebeeld, een ernstige beperking. Ik geloof niet dat de meerderheid van leerlingen te maken heeft met zo’n ernstig ziektebeeld. En toch is het de meest afgenomen vorm van jeugdhulp op scholen! We zoeken nu naar meer passende oplossingen. In Hendrik-Ido-Ambacht komt er per school één contactpersoon die de zorgbehoefte in zijn geheel coördineert. Dat is beter en overzichtelijker voor de docent, de ouder en het kind.
Marieke: Iedere gemeente is anders. Maar we hebben allemaal vergelijkbare maatschappelijke vraagstukken. De Hervormingsagenda Jeugd is belangrijk. Op onze bijeenkomst op 7 februari zullen we meer voorbeelden zien. Ik hoop van harte dat iedereen die dit leest of die goede voorbeelden heeft ook aanwezig is. Ik laat me altijd graag inspireren door de aanpak van anderen en daarin sta ik niet alleen.

“We richten ons niet op problemen, maar op concrete oplossingen die je op de bijeenkomst van de VZHG kunt komen halen.”

Het is al een paar keer genoemd, de bijeenkomst op 7 februari. Vertel er eens wat meer over?

Steven: De inspiratiebijeenkomst jeugd. De vorige bijeenkomst hadden we oud-minister (VWS) Ab Klink als spreker en nu Bert Wienen. Hij is kritisch op de uitdijende medische taal die steeds meer de school is ingeslopen door de goedbedoelde samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs.
Marieke: De bijeenkomst is een mooie gelegenheid om daar met elkaar van gedachten over te wisselen. We zien ook dat de aanwezigheid van collega’s en het contact met de experts stimuleert om anders te kijken naar bestaande problemen. We willen gemeenten vanuit de VZHG vooral prikkelen op inhoud en het uitwisselen van ideeën.
Steven: de vorige bijeenkomst leverde onze gemeente bijvoorbeeld op het gebied van inkoop van jeugdhulp mooie nieuwe inzichten op.
Marieke: We richten ons niet op de problemen, maar juist op concrete oplossingen die je op de bijeenkomst van de VZHG kunt komen halen.

“Laten we kijken naar wat wél kan.”

Maar heb je bij het thema jeugd dan niet ook te maken met het probleem van het zo gevreesde ‘ravijnjaar’?

Steven: Uiteraard. Maar bij alle gemeenten gaat gemiddeld een derde tot de helft van de begroting naar het sociaal domein. En op 30 januari 2024 doet een deskundigencommissie uitspraak over de uitvoering van de Hervormingsagenda. * Maar los van de uitspraak is op de lange termijn meer geld niet de oplossing. Op korte termijn verlicht het uiteraard de gemeentebegrotingen.
Naast oplossingsgericht denken, geloof ik ook in kritischer nadenken. De overheid kan niet alle problemen in het leven oplossen. Daar hoort ook de vraag bij welke taken wel en niet bij gemeenten thuishoren. Ook dat zijn zaken die zich prima lenen om in een breder verband met de Zuid-Hollandse collega’s te bespreken.
Steven en Marieke: En dat gaan we ook doen! Van de vorige bijeenkomst kregen we terug dat de sprekers aanwezigen echt nieuwe inzichten en ideeën gaven. Laten we samen kijken naar wat wél kan, welke denkrichtingen er zijn en wat dat voor onze jeugd kan betekenen. Alleen dan komen we verder.

* Dit interview werd voor de uitspraak rond de hervormingsagenda afgenomen

Schrijf u in voor de VZHG nieuwsbrief

This field is for validation purposes and should be left unchanged.