Internationale vrouwendag

Welkom in dit digitale magazine van de Vereniging van Zuid-Hollandse Gemeenten over vrouwen in de politiek.

Aanleiding

Dit magazine is gemaakt naar aanleiding van de bijeenkomst rond Internationale Vrouwendag die de VZHG op 6 maart organiseerde in Gouda, samen met de Provincie Zuid-Holland en de Zuid-Holland Academie. Tijdens die bijeenkomst spraken bestuurders, raadsleden, griffiers, ambtenaren en andere betrokkenen over een vraag die voor de lokale democratie van groot belang is: hoe zorgen we ervoor dat meer vrouwen hun plek vinden, behouden en innemen in de politiek?

Over de inhoud van dit magazine

In dit magazine leest u interviews en praktijkverhalen van mensen die daar vanuit hun eigen rol ervaring mee hebben. Over politieke ambitie, zelfvertrouwen, zichtbaarheid, leiderschap, veiligheid, vergadercultuur, rolmodellen en de vraag wat gemeenten zelf kunnen doen om deelname aan de lokale politiek toegankelijker en gelijkwaardiger te maken.

De verhalen laten zien dat meer vrouwen in de politiek geen bijzaak is. Het gaat om de kwaliteit van het openbaar bestuur. Gemeenteraden, colleges en ambtelijke organisaties functioneren beter wanneer verschillende perspectieven, ervaringen en achtergronden daadwerkelijk meewegen in besluitvorming. Een bestuur dat beter lijkt op de samenleving, stelt andere vragen, ziet andere risico’s en komt tot besluiten die beter aansluiten bij inwoners.

Daarom vindt de VZHG dit belangrijk. Als vereniging van de 50 Zuid-Hollandse gemeenten willen we niet alleen signaleren dat vrouwen nog te vaak ondervertegenwoordigd zijn of afhaken. We willen ook zichtbaar maken wat werkt, welke drempels er zijn en welke praktische stappen gemeenten kunnen zetten. Dat doen we via ontmoeting, kennisdeling, de Zuid-Holland Academie en het gesprek met bestuurders, griffiers, raadsleden en ambtelijke netwerken.

Dit magazine is daarmee meer dan een verslag van één bijeenkomst. Het is een uitnodiging om in elke gemeente het gesprek verder te voeren: bij de werving van kandidaten, in de vergadercultuur, in de ondersteuning van nieuwe raadsleden en bestuurders, en in de manier waarop we talent herkennen en ruimte geven.

Want erbij zijn is niet altijd hetzelfde als erbij horen. Echte inclusie vraagt bewuste keuzes, heldere afspraken en leiderschap van vrouwen én mannen.

Wij hopen dat deze verhalen inspireren, herkenning geven en aanzetten tot actie. In Zuid-Holland kunnen we samen werken aan een lokale democratie waarin meer vrouwen zich welkom voelen, zichtbaar zijn en invloed hebben.

Namens de VZHG, veel leesplezier.

Voorwoord van de voorzitter

Diversiteit: Beter in balans

In maart dit jaar vielen twee belangrijke momenten min of meer samen: Internationale Vrouwendag op 8 maart, 10 dagen later vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. En het toeval wil, dat die twee gebeurtenissen sterk met elkaar verbonden zijn. Want het aantal vrouwen dat actief is in de (lokale) politiek blijft nog altijd sterk achter. Daarnaast zijn vrouwen helaas wel oververtegenwoordigd als het gaat om raadsleden die tussentijds stoppen. Met andere woorden: er zijn veel minder vrouwen politiek actief dan mannen en tijdens een bestuursperiode wordt die verhouding alleen maar schever.

Arno Scheepers aan het woord

Ik ben zelf vader van twee nog jonge dochters. Zonder enige twijfel de allermooiste rol die ik mag vervullen in dit leven. En juist als vader raakt deze ontwikkeling me in het bijzonder. Wij voeden onze meiden thuis namelijk op met het idee dat ze alles kunnen worden wat ze willen: brandweervrouw, danseres, piloot, automonteur, premier of natuurlijk wethouder. En dan is het des te triester te zien dat ook in 2026 de verhouding tussen mannen en vrouwen in het openbaar bestuur nog zo ontzettend scheef is.

En dus moeten we aan de bak. Mannen en vrouwen samen. Allereerst is het van belang dat vrouwen zowel in de politiek, maar zeker ook thuis de ruimte krijgen om actief te zijn in het lokaal bestuur. Als je én een raadsvergaring hebt én moet koken én de volgende ochtend de broodtrommels moet smeren, dan is die ruimte er dus niet. Daarnaast is het ook zaak samen zorg te dragen voor een omgeving binnen de lokale politiek die voor beide aangenaam is, maar waar verschillen ook mogen bestaan.

Gaat dit tijd kosten? Natuurlijk. Maar gaan we stappen zetten in de Zuid-Hollandse gemeenten? Daar ben ik van overtuigd. Zodat we over 4 jaar een veel betere balans tussen mannen en vrouwen in onze raden en colleges hebben. En het ook voor mijn dochters nog vanzelfsprekender wordt ook actief te worden in het lokale bestuur!

Arno Scheepers
Voorzitter Vereniging Zuid-Hollandse Gemeenten

Jolanda de Witte

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag sprak de Vereniging van Zuid-Hollandse Gemeenten in een panelgesprek met vrouwen die zich inzetten voor de positie van vrouwen in de politiek. Een van hen is Jolanda de Witte, tot 1 juli burgemeester 2025 van Albrandswaard en voormalig voorzitter van de VZHG. Vanuit haar bestuurlijke ervaring zet zij zich in als mentor voor vrouwen die de stap naar de politiek of het openbaar bestuur overwegen. Vanuit de overtuiging: meer vrouwen in de politiek maakt het openbaar bestuur sterker. Wat drijft haar en welke adviezen heeft zij voor vrouwen in de politiek?


Politieke ambities?

“Ga ervoor en durf te leren in de praktijk”

Nog altijd is slechts ongeveer dertig procent van de politieke functies in Nederland in handen van vrouwen. Voor Jolanda de Witte, tot 1 juli 2025 burgemeester van Albrandswaard en in totaal 11 jaar actief in het openbaar bestuur, is dat geen statistiek om bij stil te blijven staan, maar een reden om in beweging te komen. Vanuit haar ervaring zet zij zich in als mentor voor vrouwen in de politiek, onder meer via de stichting StemopeenVrouw. Met bevlogenheid vertelt zij waarom ze vrouwelijke collega’s graag verder helpt.

“Ik zet mij ook na mijn politieke carrière blijvend in voor goed openbaar bestuur en ondersteun daarbij ook graag vrouwen in de politiek.

De Stichting StemopeenVrouw is daarbij voor mij een logisch platform waar die ambitie samenkomt.”

“Dat zit ‘m dus in het feit dat ik, ook als burgemeester en wethouder, altijd mijn steentje bij heb willen dragen aan de ontwikkeling van collega’s. Om zoiets in je eigen stad of dorp te doen is toch vaak een beetje ongemakkelijk. Maar nu ik mentor ben, komen vrouwen die het fijn vinden dat ik mijn kennis en ervaring wil delen, vanzelf bij mij terecht.

En ik doe dat graag, omdat ik vind dat de politiek ook echt meer vrouwen en hun specifieke kwaliteiten kan gebruiken. Dat is namelijk ook het mooie aan de politiek. Er zijn eisen die aan het invullen van de functie worden gesteld. Maar naast ervaring zijn persoonlijke kwaliteiten, die gewoon heel veel vrouwen bezitten, even waardevol. Daar kun je met elkaar aan werken en samen kritisch naar kijken.”

Afspiegeling van de
samenleving

De Witte ligt dat toe. “Diversiteit in het openbaar bestuur is essentieel. De politiek moet een afspiegeling zijn van de samenleving. Dat geldt dus ook voor de man-vrouwverhouding.”

“Wat me ook opvalt, is het verschil in houding tussen mannen en vrouwen. Mannen denken vaak: ik weet niet of ik het kan, maar ik doe het gewoon. Vrouwen denken eerder: ik weet niet of ik het kan, dus ik wacht nog even. Terwijl vrouwen zich ondertussen vaak over-kwalificeren. Zoveel opleidingen, zoveel ervaring, terwijl dat niet altijd nodig is.”

Beeldvorming

Als we vragen hoe zij zich hier dan voor inzet komen we toch weer op haar mentorschap voor de stichting StemopeenVrouw. “De politiek is een wereld met eigen spelregels en mores. Als je daar niet in zit, is die wereld lastig te doorgronden. Door mee te lopen, gesprekken te voeren of een raadsvergadering bij te wonen, wordt het concreet. Dan kun je voelen: past dit bij mij?”

“Ook beeldvorming speelt een rol. Veel mensen zien bijvoorbeeld van de burgemeester vaak vooral de representatieve kant: lintjes doorknippen, toespraken. Maar daarachter zit een stevige bestuurlijke rol, met verantwoordelijkheid, voorzitterschap en lastige afwegingen. Door die realiteit zichtbaar te maken, wil ik vrouwen helpen om een bewuste keuze te maken en zichzelf een spiegel voor te houden.”

Drempels

Drempels zijn er ook erkent ze, door onmiddellijk duidelijk te maken dat je je daar niet door moet laten weerhouden. “Het gebeurt nog steeds dat bij een bezoek op locatie door bijvoorbeeld een vrouwelijke burgmeester en een van haar mannelijke medewerkers automatisch wordt aangenomen dat de man de bestuurder in functie is,” zegt ze nuchter.
“Maar daar moet je niet te veel in blijven hangen. Humor helpt. Daarnaast vraagt de politiek (samenwerken, allianties sluiten, timing) soms iets anders dan vrouwen gewend zijn. Maatschappelijke wensen realiseren betekent ook: weten hoe het werkt. Daar kun je mee leren omgaan.“

Ze erkent dat ook praktische factoren meespelen, zoals avondvergaderingen en zorgtaken. “Maar ook hier kun je zelf kiezen hoe je daarmee omgaat. Dat vraagt ook wat van je persoonlijkheid, een zekere eigenwijsheid of vastberadenheid en het lef zaken te delegeren/slim te regelen thuis. Een houding die mannen misschien wat makkelijker aannemen”.

Er is niet één moment om de politiek in te gaan

“De verwachtingen liggen nog steeds anders voor vrouwen dan voor mannen,” constateert ze. Tegelijk benadrukt ze dat er niet één juist moment is om te kiezen voor een carrrière in de politiek.

“Het kan altijd. Je moet je eigen moment kiezen”

“Je komt in plaats van te denken in belemmeringen veel verder met de gedachte: hoe kan het wél?”
“Dat je in de politiek ook makkelijk op latere leeftijd met een flinke dosis (levens)ervaring kunt instromen kun je ook zien als kans.”

Ga ervoor

Haar belangrijkste advies aan vrouwen die de politiek in willen is duidelijk:

“Als je het wilt doen, ga ervoor. Je hoeft aan de start niet al volleerd te zijn.”

“Wat mij zelf hielp aan het begin van mijn politieke loopbaan, was feedback organiseren. Ik heb mensen gevraagd: zie jij mij in deze rol? Wat heb ik nog te ontwikkelen? Dat inzicht is goud waard.”
“Dus ik zou willen zeggen: laat je niet tegenhouden als je jezelf graag als raadslid, wethouder of burgemeester ziet. Vrouwen voegen iets toe, iets wezenlijk anders dan mannen. Aan gesprekken, aan de onderhandelingstafel, in vergaderingen en bij besluitvorming. En als die man-vrouwverhouding meer in evenwicht is, wordt het openbaar bestuur daar uiteindelijk ook beter van.”

Juliette Meurs

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag sprak de VZHG verschillende (bestuurs)leden over hun kijk op Vrouwen in de Politiek. In een panelgesprek nam ook VZHG bestuurslid Juliette Meurs deel. We praatten nog even na over politiek zelfvertrouwen, gelijkheid van kansen en vrouwen aan het roer. Haar motto: wacht niet tot je wordt gevraagd.


Wacht niet tot je wordt gevraagd

Wie Juliette Meurs spreekt, merkt meteen: hier zit iemand die dóet. Als bestuurslid van de Vereniging van Zuid-Hollandse Gemeenten met raadsleden en griffiers als aandachtsgebied, én als raadslid en fractievoorzitter in Zoetermeer, kent zij de lokale democratie van binnenuit. De in aantocht zijnde Internationale Vrouwendag vormt de aanleiding voor het gesprek, maar Meurs plaatst al snel een nuancering.

“Ik zet me niet specifiek in voor vrouwen. Ik zet me in voor gelijkheid van kansen, in alles wat ik doe.”

Dat doet ze als bestuurder, maar ook als vrijwilliger voor de Zonnebloem en betrokken inwoner. Tegelijkertijd erkent ze het belang van aandacht voor vrouwen in de politiek. De cijfers laten immers zien dat vrouwen daar nog steeds ondervertegenwoordigd zijn.

Politiek zelfvertrouwen

Politiek biedt kansen om maatschappelijk betrokken te zijn, maar het vraagt ook veel tijd en lef. Volgens Meurs ligt daar een belangrijk knelpunt. “Politiek bedrijven is intensief. De meeste raadsleden besteden twintig uur per week of meer aan het lezen en schrijven van stukken, aan overleggen en vergaderingen. En velen doen dat naast hun gewone baan. Zeker voor vrouwen kan dat een drempel zijn, omdat zorgtaken in de praktijk nog vaak bij hen terechtkomen. Dat schrikt af. En dat begrijp ik. Maar het mag niet het hele verhaal zijn.”

Want minstens zo belangrijk vindt zij het thema politiek zelfvertrouwen. Te vaak ziet ze vrouwen die zichzelf onderschatten, of te weinig steun ondervinden uit hun omgeving, terwijl ze inhoudelijk meer dan genoeg te brengen hebben.

Minder bescheiden, meer zichtbaar

Dat gebrek aan zelfvertrouwen vertaalt zich volgens haar ook in zichtbaarheid. “Kijk naar talkshowtafels. Daar zitten vooral mannen. Niet omdat vrouwen het niet weten, maar omdat ze zichzelf niet altijd als ‘expert genoeg’ zien. Een gemiste kans.”

“Vrouwen in de politiek hebben evenveel te bieden als mannen. Juist daarom investeert de VZHG, samen met de Zuid-Holland Academie, in trainingen voor raadsleden, griffiers en bestuurders. Niet alleen om vaardigheden te ontwikkelen, maar ook om vrouwen te helpen hun plek met overtuiging in te nemen.”

Een raad als afspiegeling

Vrouwen kijken volgens Meurs vaak anders naar thema’s als veiligheid, onderwijs en zorg. “Niet beter of slechter, maar aanvullend en precies dát is nodig in een goed functionerende democratie. En wat voor de lokale politiek geldt, geldt net zo goed landelijk.”

Voor Meurs staat één principe centraal: “een gemeenteraad moet een afspiegeling zijn van de samenleving.” Op haar eigen kieslijst zijn 10 van de 22 kandidaten vrouw.

“Het gaat niet alleen om man-vrouwverhoudingen, maar ook om verschillende perspectieven, achtergronden en ervaringen. Dat maakt besluiten beter.”

“Ik vind het goed dat er aandacht is voor vrouwen in de politiek en ben overtuigd van het belang en de drempels die nog altijd worden ervaren, maar hier komt mijn nuancering weer om de hoek kijken. Ik zou het breder willen trekken en pleit voor het bevorderen van diversiteit in bestuur. Een thema dat ook bij de VZHG op de agenda staat.”

Aan het roer staan

Haar boodschap aan vrouwen die twijfelen over een rol in de politiek is helder en ongecompliceerd:

“Wacht niet tot je wordt gevraagd! Zie jezelf als iemand die invloed kan hebben en wat te bieden heeft. Ga ervoor!”

Juist de lokale politiek biedt volgens haar die kans.
“In de gemeenteraad kun je écht iets veranderen en voor anderen betekenen. Daar draai je als raadslid aan de knoppen. Daar sta jij aan het roer.”

“Internationale Vrouwendag en initiatieven die vrouwen en hetgeen waar ze mee worstelen zichtbaar maken zijn waardevol”, zegt ze. “Maar structurele verandering vraagt ook iets anders. Iets van vrouwen zélf.”

Als uitsmijter geeft ze daarom nog één advies:

“In de lokale politiek, dus ook hier in Zuid-Holland, kun je als vrouw juist het verschil maken. Maar dat moet je wel durven. En ja, er zijn ook zeker drempels. Maar pak het roer. Werk aan politiek zelfvertrouwen. En wees minder bescheiden.”

Carla Breuer

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag sprak de VZHG verschillende (bestuurs)leden over hun kijk op Vrouwen in de Politiek. In dit digizine blikken we terug en gaan we dieper in op thema’s die aan de orde kwamen. Met burgemeester Carla Breuer uit Teylingen ging het gesprek onder andere over vrouwen in de politiek, voorbeeldrollen, je waarde kennen en waarom verandering onderaan begint.


Ken je waarde. En laat die zien.

We voeren een gesprek dat ons leidt langs een minister op een zeepkist, een zaal vol tegenstanders en een zeventienjarig meisje dat denkt: daar wil ik ooit ook staan…

Burgemeester Carla Breuer zit inmiddels vijfentwintig jaar in het openbaar bestuur. Toch begint volgens haar de discussie over vrouwen in de politiek vaak op de verkeerde plek. Niet aan de top moet die beginnen zegt ze, maar bij de eerste stap in de politiek én bij vrouwen die hun waarde zichtbaar durven maken.

Een moment dat bleef hangen

Breuer wist al jong dat ze iets met politiek wilde. Vanaf haar vijftiende is ze politiek actief. Maar het moment waarop ze echt dacht: dit wil ik ook, kwam toen ze zeventien was.

Ze ging met haar vader naar een bijeenkomst over de Betuwelijn. In een zaal vol kritische toehoorders stond toenmalig minister Hanja Maij-Weggen letterlijk op een zeepkist haar verhaal te houden.

“Ze straalde zoveel kracht en zelfvertrouwen uit,” herinnert Breuer zich. “Iedereen was tegen haar ideeën, maar ze hield stand en legde overtuigend uit waarom die spoorlijn er moest komen.”

“Toen dacht ik: dat kan dus ook! Een vrouw die daar staat en laat zien waar ze voor staat.”

Dat beeld bleef.

Jong beginnen

Breuer is alweer vijfentwintig jaar actief in bestuurlijke functies. Ze werd op haar negenentwintigste wethouder en op haar zevenendertigste de jongste vrouwelijke burgemeester van Nederland. Inmiddels staat zij al zeventien jaar in gemeenten aan het roer als burgemeester. Toch vindt ze de discussie over vrouwen in de politiek soms te eenzijdig.

“Het begint niet aan de top. Het begint onderaan.”

Volgens de Teylingse bestuurder begint een politieke loopbaan vaak ‘klein’: als gast van de raad, bij een cursus Politiek Actief of als beginnend raadslid. Van daaruit groeien mensen door naar functies als wethouder of burgemeester. “Als vrouwen op al die niveaus goed vertegenwoordigd zijn, ontstaat er vanzelf meer doorstroming. Het moet een natuurlijk proces worden.”

“Stemmen op een vrouw kan helpen”, zegt ze. “Maar alleen stemmen is niet genoeg.”

Het gaat niet alleen om gender

Tegelijk waarschuwt de burgemeester voor een te eenzijdige discussie over bijvoorbeeld aantallen vrouwen. “Uiteindelijk gaat het niet alleen om gender. In profielschetsen voor burgemeesters komen vaak eigenschappen terug als verbinden, communicatief sterk zijn en oog hebben voor verschillende belangen. Dat worden soms vrouwelijke eigenschappen genoemd. Maar een man kan die net zo goed hebben. En andersom geldt hetzelfde.”

“Eigenschappen als weerbaarheid, daadkracht of stevig leiderschap worden vaak als ‘mannelijk’ gezien.”

“Maar ook vrouwen kunnen daar juist heel sterk in zijn. We moeten vooral kijken naar de persoon. Voor evenwicht en doorstroming kan het helpen om vrouwen een extra zetje te geven. Uiteindelijk moet het gaan om de juiste mens op de juiste plek.”

Het ‘kippenhok’

Dat gelijkwaardigheid nog niet overal vanzelfsprekend is, merkt burgemeester Breuer soms in reacties uit de omgeving. Zo maakte ze ooit deel uit van een volledig vrouwelijk College van Burgemeester en Wethouders.

“Dan krijg je opmerkingen als: ‘Is dat geen kippenhok?’” Ze schudt haar hoofd.

“Niemand zegt dat als een college volledig uit mannen bestaat. Dat laat zien dat bepaalde stereotypen nog steeds bestaan.”

Volgens haar mogen we daar best scherper op zijn. “Vrouwen én mannen mogen (nee, moeten) elkaar daarop aanspreken.”

Het belang van voorbeelden

Voor de vrouwelijke burgemeester ligt een belangrijk deel van de oplossing in zichtbare rolmodellen. “Ik kom graag op scholen en zeg tegen kinderen: laat je niet tegenhouden als je iets graag wilt.”

“Dan gaat het niet alleen over je geslacht. Ook afkomst, financiële achtergrond of cultuur kunnen drempels vormen. Als kinderen zien dat iets mogelijk is, gaan ze het eerder voor zichzelf mogelijk achten.” De minister op de zeepkist is voor haar persoonlijk nog steeds zo’n voorbeeld.

“Dat moment liet mij zien dat een vrouw daar óók kan staan. Later, toen ik zelf wethouder werd, dacht ik daar vaak aan terug.”

Waarom vrouwennetwerken bestaan

Sinds 2017 is Breuer in haar gemeente ambassadeur van het netwerk voor vrouwelijke ondernemers: Business Women Teylingen.
“Soms hoor je: waarom alleen vrouwen?” Het antwoord ligt volgens haar voor de hand. “Als er geen behoefte aan was, zouden zulke netwerken niet bestaan.” Het gaat daarbij niet om uitsluiting van mannen, maar om ondersteuning van vrouwen. “Het helpt vrouwen om elkaar te versterken en zichtbaarder te maken waar ze goed in zijn. En dat is gewoon nog (te) vaak hard nodig.”

Zichtbaarheid en lef

En daar zit volgens Breuer nog een belangrijk punt. “Vrouwen mogen best zichtbaarder zijn”

“We zijn nog te vaak te bescheiden.”

“In vrouwennetwerken gaat het daarom ook over praktische onderwerpen: tarieven, salaris en onderhandelen. Je moet je eigen waarde kennen en die ook durven laten zien.” Dat betekent volgens haar niet dat vrouwen zich anders moeten voordoen dan ze zijn. “We hebben vaak sterke kwaliteiten: verbinden, samenwerken, oog hebben voor verschillende belangen. Dat zijn eigenschappen waar organisaties veel aan hebben. Laten we niet vergeten dat te benoemen.”

Begin bij het begin

Als Breuer één boodschap wil meegeven, is het dat verandering begint bij zichtbaarheid.

“Laat jonge mensen zien wat er mogelijk is. Zorg dat vrouwen op alle niveaus meedoen, van raadslid tot directeur of burgemeester. Dan wordt dat vanzelf normaler.” Uiteindelijk komt het volgens haar neer op één simpele maar belangrijke les:

“Ken je waarde. En maak die zichtbaar. Want als je laat zien wat je kunt, geef je anderen de moed om hetzelfde te doen.”

Eleonore Karman

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag sprak de VZHG verschillende (bestuurs)leden over hun kijk op Vrouwen in de Politiek. In dit digizine blikken we terug en gaan we dieper in op thema’s die aan de orde kwamen. Met griffier en VZHG bestuurder Eleonore Karman ging het gesprek onder andere over diepgewortelde beelden in ons eigen brein en dat van anderen en de verschillende (veelal masculine) visies op leiderschap.


Leiderschap heeft geen geslacht. Maar in ons hoofd vaak nog wel.

In de raadszaal van het gemeentehuis in Gouda zit Eleonore Karman, raadsgriffier van Gouda en al jarenlang actief binnen VNG en VZHG. Met meer dan twintig jaar bestuurlijke ervaring, vier kinderen en een indrukwekkend netwerk weet ze hoe besluitvorming werkt, en hoe vrouwen daarin nog altijd minder vanzelfsprekend hun plek innemen.

“Leiderschap heeft geen geslacht,” zegt ze. “Maar in ons hoofd koppelen we het nog vaak aan mannelijkheid. Inclusie en representatie blijven volgens haar belangrijk. Tegelijk verdient het gesprek daarover meer nuance dan slogans alleen.

Stem op een vrouw? Belangrijk, maar niet genoeg

Karman is niet tegen initiatieven die vrouwen zichtbaarder maken. “Het helpt om aandacht te vragen. Maar het is te kort door de bocht om te denken dat het dé oplossing is.” Zelf ziet ze dat zelfs wanneer een profiel expliciet vraagt om een vrouw, benoemingscommissies toch vaak bij een man uitkomen.

“Blijkbaar zit er iets dieper. Iets in ons beeld van leiderschap.”

Ze is nieuwsgierig naar wat er precies gebeurt in ons hoofd wanneer we aan leiders denken. “Wat gebeurt er eigenlijk in ons brein wanneer we aan leiderschap denken? Interessante vraag denk ik.Ik kijk met belangstelling uit naar onderzoeken naar beeldvorming en leiderschap, onder meer van wetenschappers zoals Zarah Runderkamp.”

Wat er moet veranderen

Volgens Karman vraagt echte inclusie beweging op meerdere niveaus. Ze licht dat toe.

Bewustzijn bij mannen

“Mannen krijgen kansen of rollen vaak vanzelfsprekend aangeboden. De vraag of een vrouw deze rol ook kan vervullen wordt ook daar nog te weinig expliciet gesteld.”

Zelfbewustzijn bij vrouwen

“Vrouwen vragen sneller: kan ik dit wel combineren?” Dat blijf ik opvallend vinden. “Waarom leggen we onszelf al vooraf beperkingen op?” Volgens Elonore helpt een andere manier van denken.

“Misschien moeten we minder denken: hoe regel ík het? En vaker: hoe regelen wíj het?”

Doorbreken van diepgewortelde beelden

Ze maakte het zelf mee: een profiel waarin expliciet om een vrouw werd gevraagd, maar uiteindelijk toch een man werd gekozen bij gelijke geschiktheid. “Blijkbaar zit ergens diep in ons hoofd nog het beeld dat leiderschap beter past bij een man. Dat vraagt bewustwording.”

Vrouwen die elkaar versterken

“Mannen benutten netwerken vaak vanzelfsprekend. Vrouwen kunnen elkaar nog meer vooruithelpen. En het helpt als we elkaar wat minder de maat nemen.”

Stoppen met denken in beperkingen

“Kruip niet te snel in de slachtofferrol, maar stel jezelf de vraag: hoe kan het wél?”

Dubbele standaarden

Toen haar kinderen jong waren, stond haar man vaak op het schoolplein. Toch kreeg zíj op het consultatiebureau de vraag: “Lukt het allemaal wel? Is werk en gezin te combineren?” Die vraag werd hem nooit gesteld. Ook in de politiek bestaan volgens haar dubbele standaarden.

“Stevig leiderschap van vrouwen wordt sneller negatief gelabeld, terwijl dezelfde eigenschappen bij mannen juist als krachtig worden gezien.”

Organiseren in plaats van afzien

Volgens Karman leggen vrouwen zichzelf soms onnodig beperkingen op. “Het helpt om vaker te kijken naar wat je zelf wilt, in plaats van naar wat er cultureel of maatschappelijk van je verwacht wordt.” Ze noemt een wethouder uit haar omgeving die na de geboorte van haar derde kind haar werk weer oppakte. Niet vanuit de vraag of het te zwaar zou zijn, maar hoe het te organiseren viel. “De omgeving bleek flexibel. Uiteindelijk waren er minder aanpassingen nodig dan vooraf werd gedacht.” Zelf combineerde Karman jarenlang bestuurlijke functies met een gezin. De sleutel volgens haar: goede afspraken maken, durven loslaten en accepteren dat perfectie geen norm is.

Leiderschap begint bij zelfbeeld

Een ander hardnekkig patroon ziet ze in hoe vrouwen zichzelf positioneren. “Vrouwen voelen zich soms een outsider, zelfs wanneer ze volledig gekwalificeerd zijn.”

“Bij aanvang is niemand een underdog. Maar we voelen ons soms wel zo.”

Volgens haar vraagt leiderschap daarom ook om lef. “Durven zeggen: dit kan ik ook! Niet afwachten, niet kleiner maken, maar jezelf positioneren.”

Rolmodellen maken het verschil

Over de rol van voorbeeldfiguren hoeft Karman niet lang na te denken. “Zichtbaarheid versnelt verandering. Als meer vrouwen leiderschap laten zien en belangrijke functies bekleden, wordt dat beeld vanzelf normaler.” Zien is geloven, zegt ze.

“Als we het niet laten zien, blijft alles zoals het was.”

Ze verwijst naar bekende internationale leiders als Jacinda Ardern en Sanna Marin, die zichtbaar maakten dat leiderschap en een persoonlijk leven prima samen kunnen gaan, al moesten zij zich daar opvallend vaak voor verantwoorden.

Hardnekkiger dan regels

Volgens Karman zijn formele regels niet het grootste obstakel. “Formele regels kunnen inclusie stimuleren. Maar informele normen en beelden zijn veel moeilijker te veranderen.” Daarom pleit ze voor meer gesprek én onderzoek.

“Je kunt inclusie organiseren. Maar we moeten ook begrijpen welke beelden in ons hoofd zitten.”

Haar boodschap aan vrouwen in de politiek

Tot slot heeft Karman een duidelijke boodschap voor vrouwen die een bestuurlijke rol overwegen.

“Het kan wél. Denk niet in beperkingen, maar in mogelijkheden. Durf te organiseren. Durf jezelf te laten zien. En onderschat jezelf niet.”

Ton Spek

Ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag sprak de VZHG verschillende (bestuurs)leden over hun kijk op Vrouwen in de Politiek en inclusie. In dit Digizine blikken we terug en gaan we dieper in op thema’s die aan de orde kwamen. Wethouder Ton Spek (CDA) spreekt over aannames, inclusie en waarom het gesprek daarover van twee kanten moet komen.


“Ik dacht dat het goed geregeld was. Tot ik beter leerde kijken.”

Sliedrecht is een gemeente met een hechte geloofsgemeenschap. Voor sommigen roept dat het beeld op van een vrij conservatieve plek waar veranderingen langzaam gaan. En als je kijkt naar het huidige college dat uit louter mannen bestaat, lijkt dat beeld op het eerste gezicht te kloppen. Maar in relatief veel gemeentebesturen zitten nog vooral mannen. In het gesprek met wethouder Ton Spek klinkt een verrassend progressief geluid.

Vanuit zijn werkkamer thuis spreekt hij open en nuchter over inclusie in de politiek. Zonder met de vinger te wijzen naar mannen of vrouwen, maar wel met een kritische blik, ook naar zichzelf. “Eerlijk gezegd dacht ik altijd: we gaan met onze tijd mee, dus het zal allemaal wel goed geregeld zijn. Tot ik me realiseerde dat dat misschien vooral een aanname was.”

Van zorg naar politiek

Voordat Spek de politiek in ging, werkte hij jarenlang in de zorg. Na zijn studie theologie werkte hij in de psychiatrie, in verschillende functies. In totaal werkte hij 22 jaar in de zorg, gevolgd door vier jaar in de maatschappelijke opvang, waar hij onder meer werkte met slachtoffers van huiselijk geweld.

Sinds 2012 is hij actief in de lokale politiek. In 2014 werd hij raadslid en sinds 2018 is hij wethouder. Die achtergrond heeft deels bepaald hoe hij naar mensen kijkt.

“In de zorg werk je veel samen met vrouwen. Als man was ik vaak in de minderheid. Dat was voor mij heel normaal en in de praktijk merkte ik daar voor mijn gevoel weinig van. Het was gewoon prettig samenwerken.” Juist daarom zag hij zichzelf altijd als iemand die vrij progressief denkt over gelijkwaardigheid. “Ik dacht eigenlijk: met die emancipatie zit het wel goed.”

“Ik realiseerde me dat ik misschien wel wat aannames had gedaan”

Twee inzichten

Tijdens een bijeenkomst van de VZHG en de Zuid-Holland Academie over inclusie begon dat beeld te kantelen. “Daar realiseerde ik me dat ik misschien ook wel aannames had gedaan. Dat ik dacht: het is toch allemaal al goed geregeld?”

“Maar als je concreet kijkt naar cijfers en ervaringen, vertellen die een ander verhaal”.
“In onze gemeenteraad zitten 21 mensen, waarvan zeven vrouwen. En van de huidige lijsttrekkers is er maar één vrouw.”

Spek deelt twee inzichten.
“Enerzijds moeten mannen zichzelf vaker de vraag stellen: klopt onze aanname eigenlijk wel dat het allemaal al goed geregeld is?” Hij noemt een paar voorbeelden. “We bouwen een nieuw gemeentehuis. Zijn daar straks ruimtes waar bijvoorbeeld kinderopvang mogelijk is of waar vrouwen kunnen kolven? In de voorzitterspool van de raad: zitten daar vrouwen in? En als we werken aan de openbare ruimte: kijken we dan ook naar veiligheid en beleving van vrouwen?” “Maar er zit ook een andere kant aan. Anderzijds merk ik dat ik me soms wat verlegen voel in dat gesprek.

“Ik wil best meedenken, maar wie ben ik om als man te bepalen wat vrouwen nodig hebben?”

De vraag stellen, niet het antwoord geven

Daar zit voor hem precies de balans. “Ik denk dat mannen best wat vaker vragen mogen stellen. Soms ook een beetje mogen prikkelen: hebben we hier eigenlijk alle perspectieven aan tafel?” Maar hij wil voorkomen dat hij het gesprek meteen zelf invult.

“Ik wil niet degene zijn die gaat bepalen wat de oplossing is. Volgens mij is het belangrijker om te luisteren naar wat vrouwen zelf aangeven.”

Zijn rol ziet hij daarom anders. “Ik wil het gesprek graag openen en prikkelende vragen stellen, niet meteen antwoorden”. Volgens hem vraagt dit ook een omgeving waarin vrouwen kunnen zeggen: dit is wat we nodig hebben.

“Je denkt er niet altijd aan, omdat het niet ‘jouw’ ervaring is”

Dingen waar je niet aan denkt

Soms gaat het volgens hem om onderwerpen die makkelijker worden vergeten. Hij noemt een voorbeeld uit zijn eigen portefeuille. “Als we praten over verlichting in de openbare ruimte, doen we dat vaak heel technisch: hoe energiezuinig is het, wat kost het en waar staan de lampen?”

”Maar een andere vraag wordt zelden gesteld. Bijvoorbeeld, hoe veilig voelen vrouwen zich op straat? En hoe belangrijk is dan verlichting?” Volgens Spek is dat geen onwil. “Je denkt er simpelweg niet aan, omdat het niet jouw ervaring is. Daarom is het belangrijk om elkaar die vragen te blijven stellen.”

“Kritisch blijven kijken naar wat er op tafel ligt”

Inclusie in beleid

Dat geldt volgens hem ook voor beleid. In gemeente Sliedrecht is er bijvoorbeeld een Lokale Inclusie Agenda gemaakt, gebaseerd op een VN-verdrag. Daarin staan verschillende acties en voorstellen om inclusie in de gemeente te versterken. Onder andere toegankelijkheid en participatie voor mensen met een beperking.

“Maar als je inclusie breder bekijkt, valt me ook op, dat we in zulke nota’s nauwelijks iets terugzien van de positie van vrouwen, emancipatie of speciale events rondom bijvoorbeeld Vrouwendag.”

Volgens Spek is dat niet per se een bewuste keuze. “Aan zo’n nota werken vaak meerdere mensen mee, mannen én vrouwen. Juist daarom is het belangrijk dat we kritisch blijven kijken naar wat er op tafel ligt. Zijn alle perspectieven eigenlijk wel meegenomen?”

Vrouwen binden en boeien

Spek hoorde Prof. Dr. Zarah Runderkamp spreken over een zogenoemd ‘lek’ van vrouwen in de politiek: vrouwen die afhaken omdat het werk moeilijk te combineren is of omdat ze zich niet altijd herkennen in de politieke cultuur. Dat zette hem aan het denken.

“Dan moet je je als politiek wel afvragen: hoe binden en boeien we vrouwen?”

Volgens hem is dat een vraag waar gemeenten in Zuid-Holland samen nog meer over na kunnen denken. “Niet alleen hoe we vrouwen binnenhalen, maar ook hoe we ervoor zorgen dat ze blijven.”

“It takes two to tango”

De wil is er

Voor Spek staat één ding vast: de wil om het beter te doen is er. “Maar het begint wel met het durven kijken naar je eigen aannames. Als je denkt dat alles al goed geregeld is, ga je ook niet zoeken naar wat er beter kan.” Inclusie vraagt volgens hem iets van iedereen.

“Mannen moeten het lef hebben om vragen te stellen en hun aannames te toetsen. Maar als er ruimte ontstaat, is het ook belangrijk dat vrouwen die kans benutten en hun perspectief inbrengen.”

Zoiets als: it takes two to tango? Hij glimlacht. Ja. Alleen op die manier ontstaat volgens hem een ander gesprek. “Dan ga je samen met andere ogen kijken, houd je elkaar scherp, in plaats van naar elkaar wijzen.” En precies daar begint volgens hem echte verandering.

Sibel Saki

Naar aanleiding van de bijeenkomst over Internationale Vrouwendag op 6 maart delen we een praktijkverhaal uit Rotterdam. Over de vraag die ook daar centraal stond: hoe zorg je dat zichtbare diversiteit ook echt inclusie en invloed wordt?


Van binnenuit werken aan verandering

Wie de stap naar de politiek zet, begint zelden bij de politiek zelf. Vaak begint het eerder: op het werk, in vergaderingen, in de vraag of je wordt gehoord en of jouw perspectief ertoe doet.

Binnen de gemeente Rotterdam werkt Bureau DIG, Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid, aan een organisatie waarin gelijke kansen niet alleen beleid zijn, maar ook dagelijkse praktijk. Niet als los thema, maar zichtbaar in hoe besluiten worden genomen, wie ruimte krijgt en welk talent wordt gezien.

Dat begint met eenvoudige, maar wezenlijke vragen. Wie zit er aan tafel? Wie neemt het woord? Wie krijgt kansen bijna vanzelf, en wie moet daar veel harder voor werken? Juist in die alledaagse patronen wordt duidelijk hoe inclusief een organisatie werkelijk is.

“Juist in die alledaagse patronen wordt duidelijk hoe inclusief een organisatie werkelijk is.”

In Rotterdam krijgt dat concreet vorm in aandacht voor doorstroom, leiderschapsontwikkeling en het herkennen van talent dat nu nog te vaak minder zichtbaar blijft aan de top, waaronder dat van vrouwen. Dat vraagt niet alleen om regels en beleid, maar ook om leidinggevenden die bewust kijken wie zij kansen bieden, en om teams waarin verschillende perspectieven echt meetellen.

Want talent is overal. Kansen zijn dat niet altijd.

Wat op de werkvloer gebeurt, zie je uiteindelijk ook terug in de politiek. De kwaliteit van beleid hangt samen met de mensen die eraan werken. Andere perspectieven leiden tot andere vragen, andere afwegingen en vaak ook tot betere oplossingen voor inwoners.

Als vrouwen in hun werk ervaren dat hun stem telt, dat zij kunnen doorgroeien en dat hun bijdrage serieus wordt genomen, wordt de stap naar de politiek kleiner. Een gelijkwaardige werkomgeving maakt talent zichtbaar en vergroot de kans dat meer vrouwen zich aangesproken voelen om bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen.

Daar zit tegelijk de opgave. Vooruitgang is zichtbaar: meer vrouwen nemen ruimte, spreken zich uit en vervullen leidinggevende rollen. Maar we zijn er nog niet. Niet zolang verschillen in waardering en beloning blijven bestaan. Niet zolang beelden van leiderschap nog altijd te smal zijn. Niet zolang diversiteit wel zichtbaar is, maar inclusie aan de top niet vanzelfsprekend.

Verandering in de politiek begint daarom niet alleen bij verkiezingen. Zij begint veel eerder, bij de vraag wie de ruimte krijgt om mee te doen, door te groeien en invloed uit te oefenen.

Binnen de gemeente Rotterdam wordt daar elke dag aan gewerkt. Concreet, in de praktijk en met oog voor wat er echt speelt. Want wie vandaag ruimte krijgt op de werkvloer, neemt morgen ruimte in de politiek.

Sibel Saki
Manager Diversiteit Inclusie en Gelijkwaardigheid Bureau DIG van gemeente Rotterdam

Anna van Popering-Kalkman

“Politiek moet mogelijk zijn in alle levensfasen”

Anna van Popering-Kalkman, wethouder in Gouda, sprak tijdens de bijeenkomst van VZHG, provincie Zuid-Holland en de Zuid-Holland Academie rond Internationale Vrouwendag over haar ervaringen als vrouw in de lokale politiek. In een vervolggesprek deelde zij concrete aanbevelingen voor gemeenten en de VZHG.


Tegen drempels aanlopen

Anna ziet dat vrouwen in de politiek nog steeds tegen drempels aanlopen. Niet omdat er geen goede wil is, maar omdat regels, gewoonten en politieke cultuur vaak zijn ingericht op volledige beschikbaarheid. Dat schuurt vooral rond zwangerschap, ouderschap en jonge kinderen.

“Je bent na zestien weken gewoon weer volledig terug,” vertelt zij. “Ook als je net bevallen bent, nog herstelt of borstvoeding geeft. In mijn geval kwam ik terug vlak voor de begroting. Dan wordt verwacht dat je er vanaf dag één weer helemaal staat.”

Volgens Anna is vooral de rechtspositie van politieke ambtsdragers verouderd. Zwangerschapsverlof is geregeld, maar ouderschapsverlof is niet mogelijk evenals aanvullend geboorteverlof voor vaders. “Elke arbeidsrechtelijke wijziging zou automatisch moeten worden bekeken op de toepasbaarheid ten aanzien van bestuurders en politici. Dat gebeurt nu niet structureel. Daar valt echt nog veel te verbeteren.”

Naast wetgeving spelen praktische zaken. Gemeenten weten niet altijd wat mogelijk is bij verlof of vervanging. Anna moest zelf uitzoeken of een waarnemend wethouder vooraf kon worden benoemd met ingang van een latere datum. Dat bleek te kunnen, maar de kennis was niet vanzelf aanwezig en evenmin was er een leidraad. “Ik ben jurist en laat me niet snel afschepen. Maar het is natuurlijk niet wenselijk dat je hier als zwangere bestuurder zelf achter aan moet”..”

Daarom pleit zij voor een praktische handreiking voor gemeenten. Niet ingewikkeld, maar bruikbaar: wat kan formeel, hoe regel je vervanging, welke rol hebben burgemeester en griffie, en welke voorzieningen helpen?

Ook de cultuur van een gemeente, met z’n informele normen en vooroordelen, vraagt aandacht. Anna merkt dat de ambitie van vrouwen sneller ter discussie wordt gesteld dan bij mannelijke collega’s. “Veel mensen denken dat er geen belemmeringen meer zijn. Maar informele drempels zijn er wel degelijk.”

Rolmodellen kunnen helpen. Vrouwen die zichtbaar laten zien dat politiek en bestuur mogelijk zijn, maken de stap voor anderen kleiner. Anna wil daarin zelf een rol vervullen. “Politiek is te belangrijk om alleen aan mannen over te laten. Als ik andere vrouwen kan helpen door benaderbaar te zijn of ervaringen te delen, doe ik dat graag.”

Haar belangrijkste boodschap aan gemeenten is helder:

“Maak zwangerschap, ouderschap en zorgtaken geen individuele onderhandeling. Zorg dat de basis op orde is. Dan wordt politiek niet alleen toegankelijker voor vrouwen, maar sterker voor iedereen.”

Terugblik bijeenkomst

Een terugblik op de bijeenkomst van Internationale vrouwendag.

Door: onze dagvoorzitter Marieke van Bijnen (VZHG)


Erbij zijn, betekent nog niet dat je erbij hoort

De bijeenkomst in het kader van Internationale Vrouwendag, is niet een losse bijeenkomst, maar een nieuw vertrekpunt vanuit de Provincie Zuid- Holland, De Zuid- Holland Academie en de VZHG om nadrukkelijker aandacht te vragen voor de vertegenwoordiging van vrouwen in alle rollen en posities in de lokale politiek en ambtelijke organisaties.

Dat deze aandacht nodig is blijkt uit de cijfers die Zahra Runderkamp presenteerde tijdens de bijeenkomst. Er starten immers meer vrouwen aan het begin van een raadsperiode (36%), dan dat er nog over zijn aan het einde van een periode (32%). Ook haar verhaal, dat het niet alleen moet gaan over diversiteit, maar om echte inclusie, werd herkend door de aanwezigen. Erbij zijn, betekent nog niet dat je erbij hoort.

Veiligheid is de basis

Het thema veiligheid van politici heeft echt aandacht nodig, het blijkt dat een veilige werkomgeving in de lokale politiek onder druk staat voor mannen én vrouwen, maar dat vrouwen vaker het slachtoffer zijn van bedreigingen. Ook dat kwam aan bod in het gesprek.

Dit onderwerp sluit naadloos aan bij de samenwerking die begin maart, landelijk is gestart ‘Veilig online zichtbaar in de politiek’, initiatief van Stichting Stem op een Vrouw. Naast veiligheid, is bij onze bijeenkomst ook gesproken over het vergroten van betrokkenheid, het behoud- en groei van vrouwen in posities en praktische randvoorwaarden die kunnen helpen om de deelname van vrouwen te versterken.

Een mooi voorbeeld is de inzet van burgemeester Carla Breuer (gemeente Teylingen). Zij zet zich gericht in om vrouwen te betrekken en te behouden. Zo nodigt zij vrouwen uit als gast van de raad en zij benut de mogelijkheden die zij als burgemeester heeft om vrouwen ook actief te houden in de politiek. Zij is daarin ook echt een prachtig rolmodel voor andere vrouwen.

Hoe zorgen we dat we de mogelijkheden die er al liggen, samen benutten en versterken in de praktijk van gemeenten en regio? We moedigen u aan hier met elkaar over in gesprek te gaan om op deze manier gezamenlijk de kansen die er liggen te verzilveren.

Vijf speerpunten

Tijdens de bijeenkomst van de Zuid-Holland Academie ter gelegenheid van Internationale Vrouwendag gingen bestuurders, raadsleden, onderzoekers en griffiers met elkaar in gesprek over de positie van vrouwen in de politiek en de vraag hoe diversiteit ook daadwerkelijk kan leiden tot inclusie.

Uit onderzoek en praktijkervaringen blijkt dat het aantal vrouwen in de politiek weliswaar groeit, maar dat deelname en behoud niet vanzelfsprekend zijn. In gesprekken met deelnemers kwamen verschillende factoren naar voren die invloed hebben op de toegankelijkheid van het politieke werk, zoals politieke cultuur, omgangsvormen, communicatie en praktische randvoorwaarden.

De bijeenkomst liet ook zien dat gemeenten zelf veel kunnen doen om deelname aan de lokale politiek voor een brede groep mensen mogelijk te maken.

Enkele inzichten die tijdens de bijeenkomst naar voren kwamen:

• Lokale politieke cultuur doet ertoe. Een open en respectvolle omgangsvorm kan bijdragen aan een inclusieve werkomgeving.
• Praktische randvoorwaarden maken verschil. Denk aan vergadertijden, faciliteiten en afspraken die het combineren van politieke taken met werk en zorg mogelijk maken.
• Mentorschap en ondersteuning helpen. Griffiers, fracties en collega raadsleden spelen hierin een belangrijke rol.
• Het gesprek lokaal voeren is een eerste stap. Bewustwording binnen raden en colleges kan helpen om belemmeringen zichtbaar te maken.

Meer diversiteit in de lokale politiek is belangrijk. Het heeft direct te maken met de kwaliteit van het openbaar bestuur. Ook zorgt het ervoor dat inwoners zich beter herkennen in de politiek.

Diversiteit gaat niet alleen over meer vrouwen in de politiek. Het gaat ook over mensen met verschillende achtergronden, leeftijden, ervaringen, netwerken en persoonlijke situaties. De VZHG wil dit onderwerp daarom de komende tijd op de bestuurlijke agenda houden. In dit digitale magazine presenteren we vijf speerpunten. Deze speerpunten vormen de basis voor het verdere gesprek met gemeenten, bestuurders, griffiers en andere betrokkenen. De komende periode zal de VZHG deze speerpunten verder concretiseren.

1. Maak diversiteit zichtbaar en help talent doorgroeien

Diversiteit moet zichtbaar zijn in alle delen van het lokaal bestuur. Denk aan raadsleden, wethouders, burgemeesters, griffiers, gemeentesecretarissen, directeuren en bestuurders.

De VZHG wil rolmodellen meer zichtbaar maken en ontmoetingen en netwerken versterken. Daarnaast willen we talent helpen om verder te groeien.

Dit is geen onderwerp van of voor één groep. Iedereen heeft hierin een rol. Bestuurders, politieke partijen, griffiers, voorzitters en netwerken kunnen ruimte maken voor nieuw talent. Zij kunnen vragen stellen, vaste patronen doorbreken en verantwoordelijkheid nemen.

2. Zie representatie als onderdeel van goed bestuur

Een gemeenteraad, college of bestuurlijk netwerk werkt beter als verschillende mensen en ervaringen meetellen. Verschillende perspectieven zorgen voor betere gesprekken en betere besluiten. De VZHG laat zien dat representatie geen symbolisch doel is. Het is een voorwaarde voor goede besluitvorming.

Het vraagt aandacht bij het zoeken van kandidaten, benoemingen, profielschetsen, de verdeling van taken en de zichtbaarheid in regionale en provinciale netwerken. Een betere balans zorgt voor bestuur dat beter herkenbaar is voor inwoners. Ook sluiten besluiten dan beter aan bij de samenleving.

3. Zorg dat mensen blijven, niet alleen dat ze instromen

Het is belangrijk dat meer mensen met verschillende achtergronden interesse krijgen in de politiek. Maar dat is niet genoeg. Zij moeten ook kunnen blijven meedoen.

Daarvoor is aandacht nodig voor goede begeleiding bij de start, hulp van ervaren mensen, intervisie, rolmodellen en steun in moeilijke situaties.

Nieuwe raadsleden, wethouders en bestuurders mogen er niet alleen voor staan. Ook signalen over hoge werkdruk, omgangsvormen, uitsluiting en sociale veiligheid moeten serieus worden genomen.

4. Maak politieke functies mogelijk in verschillende levensfasen

Politiek en bestuur moeten te combineren zijn met het gewone leven. Denk aan zwangerschap, ouderschap, mantelzorg, werk, opleiding, gezondheid of andere verantwoordelijkheden.

De VZHG wil daarom aandacht vragen voor praktische oplossingen. Bijvoorbeeld verlof, tijdelijke vervanging, andere vergadertijden, digitale deelname, kolfruimtes, kinderopvang bij bijeenkomsten en duidelijke afspraken bij tijdelijke afwezigheid.

Dit moet geen persoonlijke onderhandeling zijn. Het hoort een normale voorwaarde te zijn voor een toegankelijke lokale democratie.

5. Werk aan een betere vergadercultuur

Toegang hebben tot de politiek betekent nog niet dat iedereen echt kan meedoen. Daarom is het belangrijk om te kijken naar de cultuur in vergaderingen en overleggen.

De VZHG stimuleert gemeenten om kritisch te kijken naar toon, onderbrekingen, informele macht, persoonlijke aanvallen en dubbele normen.

Voorzitters, griffiers, fractievoorzitters en bestuurders hebben hierin een belangrijke rol. Een professionele en veilige politieke cultuur maakt het lokaal bestuur sterker en aantrekkelijker voor iedereen.

Tot slot

Met deze vijf speerpunten wil de VZHG gemeenten inspireren en uitnodigen om in actie te komen. Het doel is duidelijk: een lokale democratie waarin meer mensen zich welkom voelen, zichtbaar zijn, blijven meedoen en invloed kunnen hebben.

Schrijf u in voor de VZHG nieuwsbrief

This field is for validation purposes and should be left unchanged.